Kahve-Su Oranı Ne Olmalı? Biraz Matematik Hepsi Bu

Kahve yaparken “Bir kupaya kaç gram koyacağım?” diye düşünüyorsan, yalnız değilsin. Filtre kahve için 15 gram kahveye 250 gram su iyi bir başlangıç. Bu yaklaşık 1:16,7 oranı demek: 1 gram kahvenin üzerine yaklaşık 16,7 gram su ekliyorsun. Tek doğru reçete değil; elindeki kahveye ve sevdiğin tada göre değiştirebilirsin. Önce hesabı bir çözelim.

1:16 oranı ne anlama geliyor?

Orandaki ilk sayı kuru kahveyi, ikinci sayı demlemeye eklediğin suyu gösteriyor. Örneğin 1:16 oranıyla 15 gram kahve kullanırsan 240 gram su eklersin. 15 gram kahveye 250 gram su kullandığında ise oran yaklaşık 1:16,7 olur. Aradaki fark küçük görünebilir ama 1:16 ile 1:16,7 aynı oran değil.

Filtre kahve tarifleri genelde tartıyla ölçülen kahve ve suya dayanır. Evde su için “250 ml” demek pratik bir yaklaşım olabilir; hesapları gramla yapmak daha tutarlıdır. Kahveyi de kaşıkla değil tartıyla ölçersen, her seferinde neyi değiştirdiğini bilirsin. Aynı kaşığın aldığı kahve miktarı öğütüme ve kahveye göre değişebilir.

Elindeki suya göre ne kadar kahve kullanmalısın?

Hesap şu: Su miktarını seçtiğin oranın ikinci sayısına böl. Başlangıç olarak 1:16,7 kullanıyorsan 250 gram su için yaklaşık 15 gram, 400 gram su için yaklaşık 24 gram kahve gerekir. Elinde belirli miktarda kahve varsa bu kez tersini yap: Kahve miktarını oranın ikinci sayısıyla çarp. 15 gram kahve × 16,7 ≈ 250 gram su.

Bu tablo, demlemeye eklediğin suyu ve bu suya karşılık kullanacağın kuru kahveyi gösteriyor; fincana dolacak içeceği değil. Kupa boyunu ölçüp tam dolmasını bekliyorsan bir sonraki bölüm önemli.

250 gram su ekledim. Neden fincanda 250 gram kahve yok?

Çünkü suyun bir kısmı öğütülmüş kahvede ve filtrede kalır. Filtre demlemede pratik bir tahmin olarak, öğütülmüş kahvenin ağırlığının yaklaşık iki katı kadar sıvı telvede kalabilir; gerçek miktar demlemeye göre değişir. Dolayısıyla 15 gram kahveye 250 gram su eklediğinde fincana 250 gram içecek çıkmasını bekleme. Kabaca 220 gram civarı görebilirsin; bunu kesin bir sonuç değil, farkın nedenini gösteren bir örnek olarak düşün.

“250 ml’lik kupamı doldurmak istiyorum” ile “demlemeye 250 gram su koyacağım” iki ayrı hedef. Önce hangisini kastettiğini seçmek, bütün hesabı kolaylaştırır.

V60, filtre makinesi ve French press için aynı oran mı geçerli?

1:16,7 bu yöntemlerde denemeye başlayabileceğin bir referans olabilir. Ama ekipmanların çalışma biçimi, öğütüm ve demleme süresi farklıdır. Bu yüzden V60’ta sevdiğin sonucu veren sayı, French press’te aynen sevdiğin sonucu vermeyebilir. İlk demlemeni aynı başlangıç noktasından yapıp tadına göre küçük değişiklikler denemek daha kullanışlıdır.

Kahvenin daha yoğun olmasını istiyorsan, aynı miktar su için biraz daha fazla kahve kullanmayı deneyebilirsin. Fazla yoğun geliyorsa biraz daha az kahve kullanabilirsin. Oranı değiştirmek yalnızca fincandaki yoğunluğu etkilemeyebilir; demleme sırasında kahveden ne kadar madde çözüldüğünü de değiştirebilir. Bu yüzden her sorun için “suyu artır” veya “suyu azalt” diye tek bir reçete yok. Sonucu beğenmediğinde bir değişkeni değiştirip yeniden dene. Kahve neden ekşi ya da acı geliyor sorusunun cevabı öğütümde, demleme süresinde veya başka bir ayrıntıda da olabilir.

Peki espresso için 1:2 ne demek?

Burada saydığımız şey değişiyor. Filtre kahvede kuru kahve : eklenen su üzerinden konuştuk. Espresso tariflerinde kullanılan 1:2 oranı ise genellikle kuru kahve : fincana çıkan içecek anlamına gelir. Yani 18 gram kahveyle 36 gram espresso elde etmek gibi. Espresso makinesine yalnızca 36 gram su eklemek anlamına gelmez. Aynı “oran” kelimesi kullanıldığı için karışması normal; rakamların neyi ölçtüğüne bakmak yeterli.

Başlangıç için geriye şu kalıyor: Filtre kahvede 15 gram kahve, 250 gram su dene. Daha fazlasını yapmak istersen ikisini de aynı oranda büyüt: 400 gram suya 24 gram kahve. Sonra fincanı tat. Matematik sana nereden başlayacağını söyler; nerede duracağını sen belirlersin.

Ürünlerimizi keşfedin

Oran tamam. Şimdi neyi demleyeceğini seçebilirsin. Aynı başlangıç reçetesini farklı kahvelerle deneyip fincanda nelerin değiştiğine bak. Really Bad Coffee ürünlerini keşfet; ince ayarı damak tadına göre yaparsın.